O surowcach

Rola surowców naturalnych w naszej gospodarce jest ogromna, są w większości używanych przez nas produktów. Ich wydobycie stale rośnie, a zasoby się kurczą. Równocześnie górnictwo powoduje poważne zanieczyszczenie środowiska i szkody społeczne. Tu wyjaśniamy jak bardzo istotne są to zjawiska.

Wzrost gospodarczy

Nasze obecne zużycie zasobów wynika nie tylko z naszych apetytów konsumenckich. Jest też świadomie i celowo nakręcane przez rządzących, którzy prowadzą politykę zgodnie z przekonaniem, że gospodarka musi opierać się na ciągłym wzroście gospodarczym.

Oznacza on, że co roku suma wszystkich wytworzonych dóbr i usług jest większa o kilka procent. Daje to tak zwany wzrost wykładniczy. Polega on na tym, że stały wzrost o kilka procent rocznie skutkuje w pewnym momencie gwałtownym przyspieszeniem. Jeśli coś rośnie o 7% w ciągu roku, to podwaja się po 10 latach, jeśli rośnie o 10% rocznie – podwaja się już po 7 latach. Zgodnie z tabelą:

Jeśli gospodarka (mierzona wskaźnikiem PKB czyli produktem krajowym brutto) rośnie w tempie 7% rocznie – to po 10 latach stanie się 2 razy większa, po kolejnych 10 latach – 4 razy większa i tak dalej. Po 40 latach będzie już 16 razy większa niż na początku. W ciągu ostatnich 4 dekad gospodarka rosła zwykle o 2-6% rocznie, a w niektórych krajach nawet bardziej.

Ten wzrost gospodarczy nierozerwalnie łączy się ze wzrostem zużycia zasobów, o którym mowa powyżej, a także katastrofalnymi skutkami dla środowiska. Nawet jeśli nasza produkcja staje się bardziej efektywna (wyprodukowanie urządzenia pochłania mniej surowców), to i tak zużycie zasobów rośnie i to lawinowo. Jeśli weźmiemy pod uwagę, że nasza planeta ma ograniczony rozmiar i zasoby, wydaje się oczywiste, że taki nieskończony wzrost jest na dłuższa metę niemożliwy. Jeśli zużywać będziemy coraz więcej i więcej to zasoby w końcu się zużyją – to tylko kwestia czasu. Mając tego świadomość powinniśmy podjąć próbę budowy systemu, który oparty jest na konsumpcji zrównoważonej, a nie ciągłym wzroście konsumpcji.

Oczywiście wzrost gospodarczy pozwolił w wielu krajach, zwłaszcza w początkowym okresie, na wzrost poziomu życia, jednak obecnie jest już  jasne, że ten model nie tylko nie rozwiązuje wszystkich problemów, ale wręcz generuje nowe, jak zanieczyszczenie środowiska, nadmierne zużycie zasobów, naruszanie praw człowieka i zawłaszczanie ziemi i inne szkody społeczne, o których piszemy poniżej.

Warto też pamiętać, że świat długo funkcjonował bez stałego wzrostu gospodarczego.  Gospodarka wzrostu, który mierzony jest współczynnikiem PKB (Produkt Krajowy Brutto) ukształtowała się po 2 wojnie światowej, zatem nie jest to jedyny możliwy model. Na świecie toczy się już ważna debata na temat tego, jakie alternatywy są możliwe i w jaki sposób zmieniać funkcjonowanie naszego świata.

Czytaj dalej