O surowcach

Rola surowców naturalnych w naszej gospodarce jest ogromna, są w większości używanych przez nas produktów. Ich wydobycie stale rośnie, a zasoby się kurczą. Równocześnie górnictwo powoduje poważne zanieczyszczenie środowiska i szkody społeczne. Tu wyjaśniamy jak bardzo istotne są to zjawiska.

Wstęp

Wszystkie zasoby naturalne ziemi: woda, żyzna gleba, energia, lasy, minerały oraz atmosfera są podstawą naszego istnienia. Bez nich nie moglibyśmy żyć ani niczego produkować. My, nasze dzieci i następne pokolenia uzależnione są od tego, czy zasobów tych wystarczy na ich przetrwanie i bezpieczne funkcjonowanie w pokoju.

Zużycie zasobów przez człowieka stale rośnie, ale o ile jeszcze 100 lat temu rosło nieznacznie, to w ciągu ostatnich 50 lat ten wzrost jest skokowy. I nie wynika to jedynie z rosnącej liczby ludności, ale przede wszystkim z coraz większej konsumpcji przypadającej na osobę, a także ze wzrostu zużycia zasobów przez sam przemysł. Raport ONZ z 2016 r. pokazał, że tylko w ciągu 40 lat, między 1970 a 2010 rokiem, zużycie pierwotnych zasobów Ziemi przez człowieka potroiło się i wciąż rośnie. W 2010 ludzkość zużywała ponad 60 miliardów ton zasobów na rok. Jeśli nic się nie zmieni, to w 2050 r. świat potrzebowałby 3 razy więcej – 180 miliardów ton. Taki scenariusz wydaje się niemożliwy z powodu ograniczonych możliwości naszej planety.

Eksploatacja zasobów na obecnym poziomie ma dwa rodzaje poważnych konsekwencji:

  • Proces pozyskiwania bogactw naturalnych powoduje ogromną dewastację środowiska i katastrofalne skutki dla wielu społeczności lokalnych, w których bogactwa te się znajdują.
  • Skala konsumpcji jest taka, że zasoby wyczerpują się w przyspieszonym tempie. Części z nich może zacząć brakować już w ciągu życia obecnego młodego pokolenia, a inne przestaną się odnawiać.

Niniejsze opracowanie Instytutu Globalnej Odpowiedzialności dotyczy surowców wydobywanych z ziemi czyli rud metali, minerałów i surowców energetycznych. Koncentruje się na etapie wydobycia surowców, który jest kluczowy dla przyszłości świata, niezależnie od tego, gdzie mieszkamy. Jednocześnie bardzo mało mówi się o nim w mediach czy szkole, niska jest również świadomość konsumencka na ten temat.

Do produkcji jednego smartfona wykorzystuje się około 50 różnych minerałów. Tylko w 2016 wyprodukowano ponad 1 miliard 350 milionów smartfonów. To więcej niż 1/5 liczby ludności świata.
Źródło: Raport TrendForce.

Zachęcamy do refleksji nad tym, czy obecny model konsumpcji ma sens. W Polsce, podobnie jak w innych krajach globalnej Północy (gł. państwa Europy, USA, Kanada, Japonia, Australia), ludzie kupują znacznie więcej rzeczy niż rzeczywiście potrzebują. Warto się zastanowić, czy to, że mamy coraz więcej przedmiotów, co roku lub co dwa wymieniamy telefon, mamy po kilka urządzeń elektronicznych, co chwilę kupujemy modne ubrania czyni nas szczęśliwszymi? Dlaczego wciąż chcemy mieć więcej? Czy wynika to z naszych autentycznych potrzeb czy może raczej nachalnej reklamy, mody i presji społecznej? Jak długo i jak często używamy tych przedmiotów? Ile z nich kurzy się na półce już po kilku tygodniach czy nawet dniach, po jakim czasie je wyrzucamy i zastępujemy nowymi? Czy dzięki nim jesteśmy lepszymi ludźmi, mamy lepsze życie i tworzymy lepszy świat, czy może jest wręcz przeciwnie?

Czytaj dalej