O surowcach

Rola surowców naturalnych w naszej gospodarce jest ogromna, są w większości używanych przez nas produktów. Ich wydobycie stale rośnie, a zasoby się kurczą. Równocześnie górnictwo powoduje poważne zanieczyszczenie środowiska i szkody społeczne. Tu wyjaśniamy jak bardzo istotne są to zjawiska.

Surowce a środowisko

Górnictwo należy do najbardziej szkodliwych dla przyrody dziedzin gospodarki. Nieuchronnie wiąże się ze zniszczeniem środowiska, szczególnie poważnym w przypadku kopalni odkrywkowych, których w krajach Południa jest bardzo dużo (np. wydobycie złota, miedzi, diamentów, platyny, litu, boksytów i wielu innych surowców). Działania wydobywcze mają negatywne skutki dla gleby, wody, powietrza i całych ekosystemów.

Skala:

– Kopalnia odkrywkowa polega na zdarciu wierzchniej warstwy ziemi. Największe kopalnie rozciągają się nawet na powierzchni 20 km kwadratowych lub sięgają do kilometra w głąb. Najgłębsza „dziura w ziemi” to kopalnia miedzi Bingham Canyon Mine w USA, która ma 1200 m głębokości i ponad 4,5 km średnicy. Gdyby powstał stadion jej wielkości – pomieściłby 9 milionów osób.

Woda:

Górnictwo zużywa wielką ilość wody, nierzadko powodując jej niedobory, a równocześnie skutkuje skażeniem wód powierzchniowych i gruntowych.

– Do wydobycia surowców potrzeba ogromnych ilości wody, co powoduje często niedobory wody pitnej czy wody dla rolnictwa. Np. kopalnia złota Marlin w Gwatemali zużywa dziennie 6 milionów litrów wody. To dość, by zaspokoić dobowe potrzeby ponad 100 tysięcy rodzin.

– Działanie kopalń powoduje powstawanie tzw. „lejów depresyjnych” czyli obniżenie się poziomu wód gruntowych – czasem o kilka lub nawet kilkanaście metrów.

– W górnictwie używane są różne, często szkodliwe chemikalia, które przenikają do środowiska. Przy wydobyciu złota powszechnie stosowane są n.p. trujące cyjanki. Skażona nimi woda i szlam przetrzymywane są w prowizorycznych zbiornikach, z których nierzadko przenikają do wód gruntowych. Czasem dochodzi do katastrof, kiedy trucizna dostaje się wprost do rzek i środowiska. Taka poważna katastrofa wydarzyła się np. w kopalni złota Baia Mare w Rumunii w 2000 r., kiedy 100 tys. m3 skażonej cyjankiem cieczy dostało się do rzeki Samosz, apotem Cisy i Dunaju.

– W wyniku wypłukiwania skał kopalnie uwalniają też szkodliwe kwaśne wody kopalniane, które prowadza do skażenie wody i gleby. Działalność wydobywcza może też prowadzić do skażenia metalami ciężkimi

Wszystko to powoduje, że ograniczony dostęp do czystej wody jest jednym z podstawowych problemów społeczności wielu żyjących na terenach górniczych. Wody brakuje, albo jest ona skażona, nie nadaje się do picia, nie wystarcza jej do nawadniania pół uprawnych. To często staje się przyczyną głodu i chorób.

Gleba

– Skażenie wody często prowadzi do skażenia gleby, a to z kolei oznacza zagrożenie dla rolnictwa.

– Odkrywki zajmują duże przestrzenie – często powstają na terenach rolniczych lub leśnych. Powszechne jest też „ścinanie szczytów górskich” w celu wydobycia znajdujących się w nich minerałów (tzw. „mountain top removal”).

– Kolejnym problemem jest znaczna ilość odpadów wydobywczych. Np. produkcja jednego złotego pierścionka wiąże się z pozostawieniem około 20-30 ton zbędnych skał, często również skażonych.

Powietrze

– Zanieczyszczenie powietrza wynika z użycia ładunków wybuchowych podczas działań górniczych, a także z rozwiewania pyłów na terenie wydobycia i składowisk odpadów.

– Skażenie powietrza powodują często działające w okolicy odkrywek huty, zwłaszcza jeśli nie są wyposażone w nowoczesne filtry.

Kopalnie powodują więc zniszczenie krajobrazu i środowiska często na terenach o charakterze rolniczym lub o szczególnej wartości ekologicznej (np. okolice rezerwatów, lasy). Jeśli popyt na surowce będzie rósł w dotychczasowym tempie, coraz więcej rejonów ziemi zostanie nieodwracalnie zniszczonych i coraz więcej społeczności wypychanych będzie ze swoich terenów.

Zagrożenie dla zdrowia

Opisane powyżej problemy (skażenie wody, gleby, powietrza, naruszenie równowagi wodnej) powodują często poważne problemy zdrowotne lokalnych społeczności. Ludzie, którzy żyją w sąsiedztwie terenów wydobywczych częściej zapadają na choroby skóry, układu pokarmowego, oddechowego czy choroby nowotworowe.

Czytaj dalej